Soạn bài Bản tin
Bản tin
I. Mục Đích, Yêu Cầu Cơ Bản Của Bản Tin
Đọc bản tin sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới.
ĐỘI TUYỂN Ô-LIM-PÍCH TOÁN VIỆT NAM XẾP THỨ TƯ TOÀN ĐOÀN
 
  Trong cuộc thi ô–lim–pích Toán quốc tế lần thứ 45 diễn ra tại thủ đô A–ten, Hi Lạp, từ ngày 14 đến 16 tháng 7, đội tuyển Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn (đạt 196 điểm). Cả sáu thành viên đội tuyển Việt Nam đều đoạt huy chương: bốn huy chương Vàng, hai huy chương Bạc. Đoàn Trung Quốc xếp thứ nhất (đạt 220 điểm, sáu huy chương Vàng). Cuộc thi ô–lim–pích Toán lần này có hơn 500 thí sinh của 85 nước tham gia.
(Báo Nhân dân, ngày 19 – 7 –2004)
1. Bản tin trên thông báo tin gì? Tin đó có ý nghĩa như thế nào đối với ngành Giáo dục nói chung và học sinh Việt Nam nói riêng?
2. Vì sao tin trên lại có tính chất thời sự (ở thời điểm công bố)?
3. Có cần đưa vào tin trên những chi tiết: đoàn đi về bằng phuơng tiện gì, ai làm trưởng đoàn, các thí sinh đã mang về được những quà lưu niệm gì,… không? Vì sao?
4. Việc đưa tin cụ thể, chính xác thời gian, địa điểm cuộc thi và kết quả đạt được của đội tuyển ô–lim–pích Toán Việt Nam có tác dụng gì? Vì sao?
5. Theo anh (chị), yêu cầu cơ bản của một bản tin là gì?
 
II. Cách viết văn bản
 
1. Đọc lại bản tin ở mục I và cho biết:
a) Có phải mọi sự kiện đều có thể là nguồn tin của bản tin không? Để được lựa chọn đưa tin, sự kiện đó phải như thế nào?
b) Hãy phân tích sáng tỏ các nội dung sau trong bản tin:
– Việc gì đã xảy ra?
– Việc xảy ra ở đâu?
– Việc xảy ra khi nào?
– Ai làm việc đó?
– Việc xảy ra như thế nào?
– Kết quả ra sao?
c) Từ việc phân tích trên, anh (chị) hãy cho biết tiêu chuẩn để lựa chọn tin và những nội dung cơ bản cần làm rõ của bản tin.
 
2. Viết bản tin
Để hình dung cách viết bản tin, anh (chị) hãy đọc hai bản tin sau và thực hiện những yêu cầu nêu ở dưới.
 
THỰC HIỆN HƠN 22 NGHÌN CHUYẾN BAY AN TOÀN
 
  Đến ngày 17 tháng 7, Tổng công ti Hàng không Việt Nam tiếp tục bám sát thị trường hàng không để điều chỉnh kế hoạch khai thác bay đạt hiệu quả. Tổng doanh thu đạt 7690 tỉ đồng, toàn ngành đã thực hiện hơn 22 nghìn chuyến bay an toàn, vận chuyển 2 triệu 332 nghìn lượt khách, tăng 29% so với cùng kì năm ngoái (khách trong nước tăng 20%, quốc tế tăng 42%), vận chuyển hơn 45 nghìn 143 tấn hàng hoá, bưu kiện, tăng 21,5% so với cùng kì.
  Ngành áp dụng phụ thu nhiên liệu với đường bay quốc tế, giảm giá đặc biệt trên các tuyến bay trong nước, liên doanh chia chỗ với An France, khai thác đường bay mới nối dài chặng bay từ Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh – Mát-xcơ-va (Nga) tới Phrăng-phuốc (CHLB Đức). Tổng công ti đã xúc tiến triển khai mô hình công ti mẹ – công ti con và tiến hành cổ phần hoá một số đơn vị thành viên, xúc tiến việc thuê hai máy bay B.777 và mua 10 máy bay A.320, A.321.
(Báo Nhân dân, ngày 19 – 7 – 2004)
 
BÁN KẾT CÚP BÓNG ĐÁ QUỐC GIA NAM MỸ
BRA-XIN – U-RU-GOAY
 
  Cú đánh đầu dũng mãnh của Mác–xen–lô Sô–xa ở phút thứ 25 đã đưa đội tuyển U–ru–goay vượt lên dẫn trước 1 – 0, tuy nhiên đội tuyển Bra–xin không tỏ ra vội vã: Họ san bằng tỉ số ở phút đầu tiên của hiệp hai với bàn thắng của A–đri–a–nô từ một đợt phản công nhanh. Trận đấu tiếp tục diễn ra cân bằng, không đội nào ghi thêm được bàn thắng. Trong loạt sút luân lưu 11 m, thủ môn đội tuyển Bra–xin, Ha–li–ô Xê–đa đã cản được cú sút của Xan–chét trong khi các đồng đội không phạm sai lầm nào. Thắng 5 – 3 ở những cú sút luân lưu, đội Bra–xin sẽ tiếp đội tuyển Ác–hen–ti–na trong trận chung kết.
(Báo Nhân dân, ngày 23 – 7 – 2004)
Yêu cầu:
a) Cách đặt tiêu đề bản tin
– Về nội dung:
+ Tiêu đề của cả hai bản tin trên có quan hệ như thế nào với nội dung?
+ Các tiêu đề sau đây có gì đặc biệt?
Ai giết Tổng thống Ken–nơ–đi?
Cầu thủ đắt giá nhất Bra–xin
Hành là chính
– Về hình thức và kết cấu:
Tiêu đề bản tin có gì đặc biệt?
b) Cách mở đầu bản tin
– Tìm phần mở đầu trong mỗi ban tin trên.
– Các phần mở đầu trên thông báo những nội dung gì của sự kiện? Chúng có tầm quan trọng như thế nào?
c) Triển khai chi tiết bản tin
– Hai bản tin trên được triển khai chi tiết những nội dung nào? Chúng có quan hệ với phần mở đầu như thế nào?
– Phần triển khai được viết cụ thể cho phần tin khái quát ở đầu. Tuy nhiên, lại có nhiều cách triển khai khác nhau. Hãy chỉ ra những điểm khác biệt và cách triển khai trong hai bản tin trên.
 
III. Luyện tập
 
1. Lựa chọn những sự kiện có thể viết bản tin:
 
A – Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của tỉnh (thành phố) vừa kết thúc thắng lợi
B – Toàn trường đang sôi nổi khẩn trương chuẩn bị cho Hội khoẻ Phù Đồng
C – Gia đình một bạn trong lớp vừa ăn mừng nhà mới
D – Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nhà trường vừa làm được một việc có ý nghĩa: đóng góp và lấy chữ kí ủng hộ vụ nạn nhân chất độc da cam kiện các công ti hoá chất của Mĩ
E – Lễ khai mạc Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ tư
 
2. Trên báo còn có các thể loại: quảng cáo, phóng sự điều tra. Hai thể loại này có gì giống và khác với bản tin
3.Thử chuyển một bản tin thường (trong bài học) thành loại tin vắn.
Lời giải:

I. Mục đích – yêu cầu cơ bản của bản tin


1. Đọc bản tin: Đội tuyển Ô-lim-pích Toán Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn. 
2. Trả lời câu hỏi:

 

Câu 1: Bản tin này thông báo kết quả kì thi Ô-lim-líc Toán quốc tế của đoàn học sinh Việt Nam. Kết quả dự thi đứng thứ tư toàn đoàn nhằm khẳng định trình độ của học sinh Việt Nam và thành quả bồi dưỡng nhân tài toán học của nước ta.
 

Câu 2: Bản tin mang tính thời sự nóng hổi vì sự việc xảy ra sau ba ngày đã được đưa tin, thể hiện tính cập nhật thông tin nhanh chóng.
 

Câu 3: Không cần đưa những tin như: đoàn đi về bằng phương tiện gì, ai làm trưởng đoàn, các thí sinh đã mang về được những quà lưu niệm gì, … Vì các thông tin nêu trên là không cần thiết với dạng bản tin này, chúng không phục vụ gì cho yêu cầu thông báo sự việc chủ yếu là thông báo kết quả của đội tuyển Toán Việt Nam đi thi Ô-lim-pích quốc tế.

Câu 4: Việc đưa tin cụ thể, chính xác có tác dụng đảm bảo tính chính xác của văn phong báo chí nói chung, của bản tin nói riêng làm cho người đọc hoàn toàn tin 

Câu 5: Yêu cầu cơ bản của một bản tin là: phải đảm bảo tính thời sự (đưa tin kịp thời, nhanh chóng), tin phải có ý nghĩa xã hội, nội dung thông tin phải chân thực, chính xác.

II. Cách viết bản tin

1. Khai thác và lựa chọn tin
a. Trước khi viết cần khai thác, lựa chọn sự kiện có tính ý nghĩa, cụ thể, chính xác để có được những bản tin có giá trị (có tính thời sự và có ý nghĩa xã hội).
b. Khi đã lựa chọn được sự kiện (thông tin) để đưa vào bản tin, thì sự kiện đó phải có đầy đủ các nội dung (yêu cầu) sau đây:
- Việc gì đã xảy ra (nội dung sự kiện).
- Việc xảy ra ở đâu (không gian, địa điểm).
- Việc xảy ra khi nào (thời gian cụ thể)
- Ai làm việc đó (con người).
- Việc xảy ra như thế nào (diễn biến, tính chất của sự kiện).
- Kết quả ra sao (Kết cục của diễn biến, sự kiện).
 

2. Viết bản tin
a. Đặt tiêu đề
- Tiêu đề (tên) của bản tin phải đảm bảo tính khái quát nội dung của bản tin.
- Có thể chọn cách diễn đạt đặc biệt gây hứng thú, sự tò mò cho người đọc (Dạng câu hỏi, cách chơi chữ, có thể là một câu, một từ, …)
- Bản tin thường đặt tiêu đề ngắn gọn, một cụm từ (thường là cụm động từ hoặc danh từ). Tiêu đề cũng có thể là một câu trần thuật, câu nghi vấn ngắn gọn.
b. Cách mở đầu bản tin
- Thông báo khái quát về sự kiện và kết quả.
c. Cách triển khai chi tiết bản tin
- Cụ thể, chi tiết các sự kiện được đưa tin
- Giải thích nguyên nhân, kết quả của các sự kiện

 

III. Luyện tập
 
Câu 1: Lựa chọn các sự kiện để viết bản tin
 
- Các sự kiện có thể dùng để viết bản tin là A, B, D, E.
 
Câu 2: Trên báo có các thể loại: quảng cáo, phóng sự điều tra. Hai thể loại này có gì giống và khác nhau so với bản tin.
 
- Giống nhau: đều cung cấp tin tức cho cộng đồng.
- Khác nhau:
+ Bản tin chỉ đơn thuần là dùng để thông báo tin tức.
+ Quảng cáo ngoài truyền tin còn có mục đích chủ yếu là quảng cáo.
+ Phóng sự điều tra có độ dài gấp nhiều lần so với bản tin nhằm miêu tả sự việc cụ thể, chi tiết; qua đó kèm theo phân tích và bình luận sự kiện.
 
Câu 3: Thử chuyển một bản tin thường (trong bài học) thành một tin vắn.
 
- Ví dụ bản tin Đội tuyển Ô-lim-pích Toán Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn có thể chuyển thành tin vắn như: “Đội tuyển Việt Nam xếp thứ tư toàn đoàn tại cuộc thi Ô-lim-pích toán quốc tế lần thứ 45 tại thủ đô A-ten, Hi-Lạp ngày 14 đến 16 tháng 7”.