Soạn bài Danh từ tiếp theo
Danh từ (tiếp theo)

I - Danh từ chung và danh từ riêng

1. Dựa vào những kiến thức đã học ở bậc Tiểu học, hãy điền các danh từ ở câu sau vào bảng phân loại :

Vua nhớ công ơn tráng sĩ, phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ ngay ở làng Gióng, nay thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội.

(Theo Thánh Gióng)

Bảng phân loại

Danh từ chungvua, ....
Danh từ riêngHà Nội, ....
 
2. 
Nhận xét về cách viết các danh từ riêng trong câu trên.
3. Nhắc lại các quy tắc viết hoa đã học, cho ví dụ minh họa. Cụ thể :
- Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí Việt Nam ;
- Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí nước ngoài ;
- Quy tắc viết hoa tên các cơ quan, tổ chức, các danh hiệu, giải thưởng, huân chương, ...
 
II - Luyện tập
1. Tìm danh từ chung và danh từ riêng trong câu sau :
Ngày xưa, / ở / miền / đất / Lạc Việt, / cứ / như / bây giờ / là / Bắc Bộ / nước / ta, / có / một / vị / thần / thuộc / nòi / rồng, / con trai / thần / Long Nữ, / tên / là / Lạc Long Quân.
(Con Rồng cháu Tiên)
2. Các từ được in đậm dưới đây có phải là danh từ riêng không ? Vì sao ?
a) Chim. Mây, NướcHoa đều cho rằng tiếng hót kì diệu của Họa Mi đã làm cho tất cả bừng tỉnh giấc.
(Võ Quảng)
b) Nàng Út bẽn lẽn dâng lên vua mâm bánh nhỏ.
(Nàng Út làm bánh ót)
c) [...] Khi ngựa thết ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng đó về sau gọi là làng Cháy.
(Thánh Gióng)
3. Có bạn chép đoạn thơ sau đây của nhà thơ Tố Hữu mà quên viết hoa một số danh từ riêng. Em hãy viết lại các danh từ riêng ấy cho đúng.
(Đoạn thơ - SGK trang 110)
4. Chính tả (nghe - viết) : Ếch ngồi đáy giếng (cả bài)
Lời giải:

I - Danh từ chung và danh từ riêng

Câu 1 : Dựa vào những kiến thức đã học ở bậc Tiểu học, hãy điền các danh từ ở câu sau vào bảng phân loại :

Vua nhớ công ơn tráng sĩ, phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ ngay ở làng Gióng, nay thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội.

(Theo Thánh Gióng)

Bảng phân loại

Danh từ chungvua, công ơn, tráng sĩ, đền thờ, làng xã, huyện
Danh từ riêngPhù Đổng Thiên Vương, Gióng, Phù Đổng, Gia Lâm, Hà Nội
 
Câu 2 : Nhận xét về cách viết các danh từ riêng trong câu trên.
Trả lời : Những danh từ riêng trong câu trên đều được viết hoa
 
Câu 3 : Nhắc lại các quy tắc viết hoa đã học, cho ví dụ minh họa. Cụ thể :
- Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí Việt Nam ;
- Quy tắc viết hoa tên người, tên địa lí nước ngoài ;
- Quy tắc viết hoa tên các cơ quan, tổ chức, các danh hiệu, giải thưởng, huân chương, ...
Trả lời :
- Đối với tên người, tên địa lí Việt Nam và tên người, tên địa lí nước ngoài phiên âm qua âm Hán Việt : viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi tiếng.
- Đối với tên người, tên địa lí nước ngoài phiên âm trực tiếp (không qua âm Hán Việt) : viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộ phận tạo thành tên riêng đó ; nếu một bộ phận gồm nhiều tiếng thì giữa các tiếng cần có gạch nối.
- Tên riêng của các cơ quan, tổ chức, các giải thưởng, danh hiệu, huân chương, ... thường là một cụm từ. Chữ cái đầu của mỗi bộ phận tạo thành cụm từ này đều được viết hoa.
Ghi nhớ :
- Danh từ chỉ sự vật gồm danh từ chung và danh từ riêng. Danh từ chung là tên gọi một loại sự vật. Danh từ riêng là tên riêng của từng người, từng vật, từng địa phương, ...
- Khi viết danh từ riêng, ta phải viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộ phận tạo thành tên riêng đó. Cụ thể :
+ Đối với tên người, tên địa lí Việt Nam và tên người, tên địa lí nước ngoài phiên âm qua âm Hán Việt : viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi tiếng.
+ Đối với tên người, tên địa lí nước ngoài phiên âm trực tiếp (không qua âm Hán Việt) : viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộ phận tạp thành tên riêng đó ; nếu một bộ phận gồm nhiều tiếng thì giữa các tiếng cần có gạch nối.
- Tên riêng của các cơ quan, tổ chức, các giải thưởng, danh hiệu, huân chương, ... thường là một cụm từ. Chữ cái đầu của mỗi bộ phận tạo thành cụm từ này đều được viết hoa.

 
II - Luyện tập
Câu 1 : Tìm danh từ chung và danh từ riêng trong câu sau :
Ngày xưa, / ở / miền / đất / Lạc Việt, / cứ / như / bây giờ / là / Bắc Bộ / nước / ta, / có / một / vị / thần / thuộc / nòi / rồng, / con trai / thần / Long Nữ, / tên / là / Lạc Long Quân.
(Con Rồng cháu Tiên)
Trả lời :
Danh từ chungngày xưa, miền, đất, bây giờ, vị thần, nòi, rồng, nước, thần, nòi, rồng, con trai, tên
Danh từ riêngLạc Việt, Long Nữ, Bắc Bộ, Lạc Long Quân


Câu 2 : Các từ được in đậm dưới đây có phải là danh từ riêng không ? Vì sao ?
a) Chim. Mây, Nước và Hoa đều cho rằng tiếng hót kì diệu của Họa Mi đã làm cho tất cả bừng tỉnh giấc.
(Võ Quảng)
b) Nàng Út bẽn lẽn dâng lên vua mâm bánh nhỏ.
(Nàng Út làm bánh ót)
c) [...] Khi ngựa thết ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng đó về sau gọi là làng Cháy.
(Thánh Gióng)
Trả lời :
Những từ in đậm trong các câu dưới đây đều là danh từ riêng.
a) Chúng đã được nhân hóa và trở thành các cá thể được gọi tên.
b) Nàng Út vừa là người con gái cuối trong gia đình nhưng ở đây lại dùng để gọi tên nàng.
c) "Gọi là làng Cháy" thì "Cháy" trở thành tên của ngôi làng.
 
Câu 3 : Có bạn chép đoạn thơ sau đây của nhà thơ Tố Hữu mà quên viết hoa một số danh từ riêng. Em hãy viết lại các danh từ riêng ấy cho đúng.
(Đoạn thơ - SGK trang 110)
Trả lời :
Các danh từ riêng bạn đó đã quên viết hoa là : 
Tiền Giang, Hậu Giang, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Pháp, Khánh Hòa, Phan Rang, Phan Thiết, Tây Nguyên, Công Tum, Đắc Lắc, Trung, Sông Hương, Bến Hải, Cửa Tùng, Việt Nam, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
 
Câu 4 : Chính tả (nghe - viết) : Ếch ngồi đáy giếng (cả bài)
Học sinh tự thực hiện
 
Những ý kiến đóng góp của bạn là tài nguyên giúp chúng tôi tự hoàn thiện và nâng cao chất lượng bài viết. Nếu có bất kỳ vấn đề nào, xin bạn hãy phản hồi. Nếu thấy hay, xin hãy cho chúng tôi vài lời động viên, khích lệ.